header photo




Jakub Wejher herbu Skarzyna


Hrabia świętego cesarstwa rzymskiego , wojewoda malborski , starosta dzierzgoński, człuchowski , bytowski, dziedziczny pan Wildschutzu , Rzucewa , senator Królestwa Polski i Ziem Pruskich , pułkownik naczelny i generalny , urodzony w 1609 r. Syn Jana Wejhera i Anny Szczawińskiej . Ród Wejherów pochodzi z Frankonii , skąd do Prus Królewskich przybyli jego przodkowie w XIV w. Wejherowie stali się znaczącym rodem w Prusach za czasów dziadka Jakuba , Ernesta Wejhera , który został starostą puckim i dowódcą floty królewskiej . Jakub wykształcenie swe zdobył w kolegium jezuickim w Braniewie na dworze królewskim oraz na uniwersytecie bolońskim . Po zakończeniu studiów , podtrzymując tradycje swego ojca i dziada , został żołnierzem . Walcząc w wojnie trzydziestoletniej w szeregach armii Ligii Katolickiej książąt Rzeszy Niemieckiej. Walczył w Niemczech , Hiszpanii i prawdopodobnie na Malcie , stąd w herbie Wejherowa Krzyż Maltański . W oddziałach Albrechta von Wallensteina dowodził chorągwią jazdy prawdopodobnie rajtarskiej . Od cesarza Ferdynanda II otrzymuje tytuł hrabiego .W 1632 r. wraca do kraju ,służąc w wojskach króla Władysława IV jako pułkownik . Bierze udział w wyprawie smoleńskiej 1632-34 podczs której życia o mało nie stracił . Co ojciec Grzegorz Gdański w swej kronice klasztornej pod rokiem 1634 tak opisał:

"Podczas powrotu do ojczyzny pod Białą , miastem jakimś moskiewskim jeszcze nie zdobytym,zatrzymał się i wziął udział w jego oblężeniu.Nagle został zasypany,bo nieprzyjaciel zastosował miny.Widząc ,że jest w ostatecznym niebezpieczeństwie życia i cały ratunek upatrując tylko w Bogu,przez zasługi św.Franciszka, umiłowanego opiekuna swego , wezwał pomocy bożej ślubując że jeżeli wyjdzie cało z tego krytycznego położenia na wieczną pamiątkę tego dobrodziejstwa wybuduje w swoich dobrach kościół na cześć Trójcy św. i św Franciszka i wszelkimi siłami będzie szerzył chwałę bożą.Uczyniwszy ten ślub ocalał ."

W 1635 zostaje komendantem i prowadzi nadzór nad budową fortów morskich we Władysławowie i Kazimierzowie. Po zdarzeniu pod Białą Jakub Wejher ustatkował się i w 1636 ożenił się z Anną Elżbietą Schaffgotsch , pochodzącą z rodu spokrewnionym ze śląskimi Piastami . Od króla Władysława IV za zasługi wojenne otrzymuje liczne nadania stając się jednym z ważnych senatorów w kraju . W latach 1643-1649 spełnia swoje śluby , buduje kościół św.Franciszka i lokuję w1643 po uzyskaniu zgody od króla Władysława IV , osadę miejską zwaną Wola Wejherowska . W 1648 funduje klasztor franciszkanów . A w 1649 funduje Kalwarię Wejherowskąhttp://sanktuarium.wejherowo.pl/r,9,kalwaria_wejherowska.html i rozpoczyna budowę pierwszych kaplic . Jakub Wejher posłał do Jerozolimy ludzi którzy dokonali pomiarów i przywieźli ziemię , którą podsypano pod niektóre kaplice .W 1650 roku od króla Jana Kazimierza otrzymuje przywilej podniesienia kolonii Woli Wejherowskiej do godności miasta pruskiego.

W kwietniu 1650 r. umiera po porodzie syna , żona Anna Elżbieta , a w listopadzie jego syn. W tymże 1650 r. Jakubowi Wejherowi po długoletnich staraniach przy tutejszym klasztorze za zgodą Samuela z Obór Czosnowskiego administratora diecezji włocławskiej i pomorskiej udaje się założyć szkołę klasztorną. W następnym roku bierze udział w jednej z największych , a może największej bitwie XVII wiecznej Europy,pod Beresteczkiem . W decydującym dniu tej bitwy to jest 30 czerwca 1651 r. oddziały rajtarskie wojewody Jakuba Wejhera wraz z gwardią królewską i rajtarią Bogusława Radziwiła stanowiły bezpośrednie oparcie chorągwi husarskich w których znajdował się król podczas bitwy . W krytycznym momencie bitwy król Jan Kazimierz , aby odeprzeć atak tatarów pod dowództwem Nuradyna, rzuca do ataku pospolite ruszenie prawdopodobnie wsparte rajtarią Bogusława Radziwiła w której szeregach mógł walczyć Jakub Wejher. We wrześniu 1652 r. bierze ślub z Joanną Katarzyną Radziwiłłówną.


Jakub Wejher

W lipcu 1655 roku rozpoczyna się okres zwany w historii Polski potopem szwedzkim. Szwedzi uderzają na Wielkopolskę , Prusy Królewskie zostawiając w spokoju. Ale we wrześniu flota szwedzka przybywa do brzegu pruskiego aby zdobyć Puck , przygotowując pozycje wyjściowe do oblężenia Gdańska . Jakub Wejher dowodząc wojskami polskimi w Pucku , "...który flotę szwedzką zmusił do ustąpienia i zaniechania swych planów " uniemożliwił desant wojsk szwedzkich w Pucku . Rok 1656 to obrona Malborka ale po dwóch miesiącach oblężenia zgodził się na honorową kapitulację. Jeszcze w tym roku bierze udział w bitwie warszawskiej. Umiera po krótkiej chorobie 20 lutego 1657. Pochowano go w Gdańsku , ale w 1658 r. przeniesiono jego szczątki do krypty kościoła franciszkanów , tam gdzie spoczywają jego żony i dzieci.

W źródłach spotykamy różną pisownię nazwiska Wejher , najczęściej to : Wejher , Weyher , Weiher ale także Waier , Weier.



Herb Skarzyna



Bibliografia
"Beresteczko 1951" Romuald Romański 2007
"Kronika Klasztoru Franciszkanów Ściszlejszej Obserwacji w Wejherowie w Latach 1633-1676" o.Grzegorz Gdański 1996
"Jakub Wejher" hasło WIKIPEDIA 2011
"Wędrówki po Kaszubach" Artur Jabłoński 1998
"Wejherowo i Ziemia Wejherowska" Franciszek Mamuszka 1969